حلالهای سبز در شیمی تجزیه؛ مروری بر نوآوری پایدار، کاربردهای تحلیلی و راهبردهای آموزشی برای آیندهای سبزتر
دوره 2، شماره 2، 1405، صفحات 141 - 159
نویسندگان : لیلا حیدری*
1، حمید هدایتالهزاده
2، سیدمحمد عزیزی
3، حمیدرضا جوشقانی
4، علیحیدر قربانی
5
1 - مدرس و مدیر دپارتمان مهندسی صنایع شیمیایی، ایران، تهران، دانشگاه جامع علمی کاربردی، مرکز آموزش شرکت تولیدی و صنعتی آذین خودرو
2 - دانشجوی کارشناسی مهندسی فناوری صنایع شیمیایی، ایران، تهران، دانشگاه جامع علمی کاربردی، مرکز آموزش شرکت تولیدی و صنعتی آذین خودرو
3 - دانشجوی کارشناسی مهندسی فناوری صنایع شیمیایی، ایران، تهران، دانشگاه جامع علمی کاربردی، مرکز آموزش شرکت تولیدی و صنعتی آذین خودرو
4 - دانشجوی کارشناسی مهندسی فناوری صنایع شیمیایی، ایران، تهران، دانشگاه جامع علمی کاربردی، مرکز آموزش شرکت تولیدی و صنعتی آذین خودرو
5 - دانشجوی کارشناسی مهندسی فناوری صنایع شیمیایی، ایران، تهران، دانشگاه جامع علمی کاربردی، مرکز آموزش شرکت تولیدی و صنعتی آذین خودرو
چکیده :
حلالهای سبز به عنوان یکی از ارکان تحول در شیمی تجزیه، جایگزینهای پایدار برای حلالهای آلی مرسوم محسوب میشوند و مزایایی چون سمیت کمتر، زیستتخریبپذیری بالاتر و اثرات زیستمحیطی کاهشیافته ارائه میدهند. این مقاله مروری، به بررسی نظاممند چهار دسته اصلی شامل حلالهای زیستی، حلالهای یوتکتیک عمیق، مایعات یونی و سیالات فوقبحرانی میپردازد و کاربردهای تحلیلی، مزایا و محدودیتهای هر یک را مورد بحث قرار میدهد. فراتر از جنبههای فنی، نقش آموزشی حلالهای سبز در ترویج تفکر چرخهعمر، انتخاب آگاهانه حلال و ارزیابی پایداری روشهای تحلیلی تبیین شده است. چارچوب آموزشی پیشنهادی شامل قوانین سلسلهمراتبی، ابزارهای ارزیابی چندمعیاره مانند GreenSOL و AGREE و سناریوهای آموزشی مبتنی بر پروژه است. نتایج نشان میدهد که ادغام سیستماتیک حلالهای سبز در برنامههای درسی شیمی تجزیه، به تربیت شیمیدانانی مسئولیتپذیر و توانمند در تصمیمگیریهای پایدار کمک کرده و مسیر تحقق اهداف توسعه پایدار را هموار میسازد.