همایش آروین البرز ETSJR 2 2 2026 07 07 Green Solvents in Analytical Chemistry: A Review of Sustainable Innovation, Analytical Applications, and Educational Strategies for a Greener Future حلال‌های سبز در شیمی تجزیه؛ مروری بر نوآوری پایدار، کاربردهای تحلیلی و راهبردهای آموزشی برای آینده‌ای سبزتر 141 159 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA لیلا مدرس و مدیر دپارتمان مهندسی صنایع شیمیایی، ایران، تهران، دانشگاه جامع علمی کاربردی، مرکز آموزش شرکت تولیدی و صنعتی آذین خودرو حمید دانشجوی کارشناسی مهندسی فناوری صنایع شیمیایی، ایران، تهران، دانشگاه جامع علمی کاربردی، مرکز آموزش شرکت تولیدی و صنعتی آذین خودرو سیدمحمد دانشجوی کارشناسی مهندسی فناوری صنایع شیمیایی، ایران، تهران، دانشگاه جامع علمی کاربردی، مرکز آموزش شرکت تولیدی و صنعتی آذین خودرو حمیدرضا دانشجوی کارشناسی مهندسی فناوری صنایع شیمیایی، ایران، تهران، دانشگاه جامع علمی کاربردی، مرکز آموزش شرکت تولیدی و صنعتی آذین خودرو علی‌حیدر دانشجوی کارشناسی مهندسی فناوری صنایع شیمیایی، ایران، تهران، دانشگاه جامع علمی کاربردی، مرکز آموزش شرکت تولیدی و صنعتی آذین خودرو 2026 07 02 Green solvents are pivotal in transforming analytical chemistry by offering sustainable alternatives to conventional organic solvents, with lower toxicity, enhanced biodegradability, and reduced environmental impact. This review systematically examines four main classes—bio‑based solvents, deep eutectic solvents, ionic liquids, and supercritical fluids—discussing their analytical applications, advantages, and limitations. Beyond technical aspects, the educational role of green solvents in promoting life‑cycle thinking, informed solvent selection, and sustainability assessment of analytical methods is highlighted. A structured educational framework is proposed, including hierarchical rules, multi‑criteria assessment tools such as GreenSOL and AGREE, and project‑based learning scenarios. The findings demonstrate that the systematic integration of green solvents into analytical chemistry curricula fosters the development of environmentally responsible chemists capable of making sustainable decisions, thereby contributing to the achievement of the United Nations Sustainable Development Goals. حلال‌های سبز به عنوان یکی از ارکان تحول در شیمی تجزیه، جایگزین‌های پایدار برای حلال‌های آلی مرسوم محسوب می‌شوند و مزایایی چون سمیت کمتر، زیست‌تخریب‌پذیری بالاتر و اثرات زیست‌محیطی کاهش‌یافته ارائه می‌دهند. این مقاله مروری، به بررسی نظام‌مند چهار دسته اصلی شامل حلال‌های زیستی، حلال‌های یوتکتیک عمیق، مایعات یونی و سیالات فوق‌بحرانی می‌پردازد و کاربردهای تحلیلی، مزایا و محدودیت‌های هر یک را مورد بحث قرار می‌دهد. فراتر از جنبه‌های فنی، نقش آموزشی حلال‌های سبز در ترویج تفکر چرخه‌عمر، انتخاب آگاهانه حلال و ارزیابی پایداری روش‌های تحلیلی تبیین شده است. چارچوب آموزشی پیشنهادی شامل قوانین سلسله‌مراتبی، ابزارهای ارزیابی چندمعیاره مانند GreenSOL و AGREE و سناریوهای آموزشی مبتنی بر پروژه است. نتایج نشان می‌دهد که ادغام سیستماتیک حلال‌های سبز در برنامه‌های درسی شیمی تجزیه، به تربیت شیمیدانانی مسئولیت‌پذیر و توانمند در تصمیم‌گیری‌های پایدار کمک کرده و مسیر تحقق اهداف توسعه پایدار را هموار می‌سازد. /downloadfilepdf/224226