Hamayesh Arwin Alborz همایش آروین البرز ETSJR فصلنامه نوآوری در مهندسی و فناوری | ETSJR 2 1 2026 05 18 بررسی تأثیر هوش مصنوعی مولد و ابزارهای تعاملی بر ارتقای تفکر ریاضی دانش‌آموزان ایرانی بررسی تأثیر هوش مصنوعی مولد و ابزارهای تعاملی بر ارتقای تفکر ریاضی دانش‌آموزان ایرانی 169 185 FA حمید دوست محمدی 1- گروه پژوهش و برنامهریزی آموزشی، اداره کل آموزش و پرورش استان زنجان، زنجان، ایران حمید دوست محمدی 1- گروه پژوهش و برنامهریزی آموزشی، اداره کل آموزش و پرورش استان زنجان، زنجان، ایران 2026 05 18 پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر هوش مصنوعی مولد و ابزارهای تعاملی آموزشی بر ارتقای تفکر ریاضی دانش‌آموزان ایرانی انجام شد. با توجه به گسترش کاربرد فناوری‌های نوین در نظام‌های آموزشی و نقش روزافزون ابزارهای هوشمند در یادگیری، ضرورت بررسی تأثیر این فناوری‌ها بر مهارت‌های شناختی دانش‌آموزان احساس می‌شود. روش پژوهش به‌صورت ترکیبی (کیفی–کمی) اجرا گردید. در بخش کیفی، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 12 نفر از معلمان و کارشناسان تعلیم‌وتربیت به روش نمونه‌گیری هدفمند انجام شد و داده‌ها با تحلیل محتوای قیاسی بررسی شدند. در بخش کمی، روش توصیفی–پیمایشی به‌کار رفت و جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان متوسطه دوره دوم شهر تهران در سال تحصیلی 1403–1402 بود که 320 نفر با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه استاندارد محقق‌ساخته شامل سه بُعد «هوش مصنوعی مولد»، «ابزارهای تعاملی» و «تفکر ریاضی» بود که روایی آن با نظر 8 نفر از خبرگان تأیید و پایایی آن با آلفای کرونباخ برای کل مقیاس 90/0 گزارش شد. داده‌ها با آماره‌های توصیفی و آزمون‌های پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. نتایج نشان داد هوش مصنوعی مولد و ابزارهای تعاملی با تفکر ریاضی رابطه مثبت و معناداری دارند (01/0 > p). همچنین، نتایج رگرسیون بیانگر آن بود که این دو متغیر در مجموع 50 درصد از واریانس تفکر ریاضی را تبیین می‌کنند و ابزارهای تعاملی نقش پیش‌بینی‌کنندگی قوی‌تری نسبت به هوش مصنوعی مولد دارند. یافته‌ها حاکی از آن است که بهره‌گیری از فناوری‌های هوش مصنوعی و محیط‌های یادگیری تعاملی می‌تواند مهارت‌های تفکر تأملی، حل مسئله و استدلال ریاضی دانش‌آموزان را ارتقا دهد. بر اساس نتایج، پیشنهاد می‌شود معلمان با استفاده هدفمند از هوش مصنوعی مولد و ابزارهای تعاملی، محیط‌های یادگیری فعال، شخصی‌سازی‌شده و بازخورد محور ایجاد کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر هوش مصنوعی مولد و ابزارهای تعاملی آموزشی بر ارتقای تفکر ریاضی دانش‌آموزان ایرانی انجام شد. با توجه به گسترش کاربرد فناوری‌های نوین در نظام‌های آموزشی و نقش روزافزون ابزارهای هوشمند در یادگیری، ضرورت بررسی تأثیر این فناوری‌ها بر مهارت‌های شناختی دانش‌آموزان احساس می‌شود. روش پژوهش به‌صورت ترکیبی (کیفی–کمی) اجرا گردید. در بخش کیفی، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 12 نفر از معلمان و کارشناسان تعلیم‌وتربیت به روش نمونه‌گیری هدفمند انجام شد و داده‌ها با تحلیل محتوای قیاسی بررسی شدند. در بخش کمی، روش توصیفی–پیمایشی به‌کار رفت و جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان متوسطه دوره دوم شهر تهران در سال تحصیلی 1403–1402 بود که 320 نفر با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه استاندارد محقق‌ساخته شامل سه بُعد «هوش مصنوعی مولد»، «ابزارهای تعاملی» و «تفکر ریاضی» بود که روایی آن با نظر 8 نفر از خبرگان تأیید و پایایی آن با آلفای کرونباخ برای کل مقیاس 90/0 گزارش شد. داده‌ها با آماره‌های توصیفی و آزمون‌های پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. نتایج نشان داد هوش مصنوعی مولد و ابزارهای تعاملی با تفکر ریاضی رابطه مثبت و معناداری دارند (01/0 > p). همچنین، نتایج رگرسیون بیانگر آن بود که این دو متغیر در مجموع 50 درصد از واریانس تفکر ریاضی را تبیین می‌کنند و ابزارهای تعاملی نقش پیش‌بینی‌کنندگی قوی‌تری نسبت به هوش مصنوعی مولد دارند. یافته‌ها حاکی از آن است که بهره‌گیری از فناوری‌های هوش مصنوعی و محیط‌های یادگیری تعاملی می‌تواند مهارت‌های تفکر تأملی، حل مسئله و استدلال ریاضی دانش‌آموزان را ارتقا دهد. بر اساس نتایج، پیشنهاد می‌شود معلمان با استفاده هدفمند از هوش مصنوعی مولد و ابزارهای تعاملی، محیط‌های یادگیری فعال، شخصی‌سازی‌شده و بازخورد محور ایجاد کنند. https://etsjr.ir/downloadfilepdf/11015